Artykuł specjalistyczny: Nawilżanie powietrza chroni zdrowie w miejscu pracy

W ciągu ostatnich 20 lat, w wyniku dużego popytu na budynki energooszczędne, klimat wewnątrz pomieszczeń stał się coraz bardziej suchy. Hermetyczne budynki, duże szklane fasady oraz rezygnacja z systemów ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji (HVAC) zapewniają dziś doskonały bilans energetyczny w technice budowlanej. Ku nieszczęściu ludzi, którzy w wyniku nieprawidłowego projektowania cierpią z powodu zbyt ciepłego i suchego powietrza w pomieszczeniach: Błony śluzowe wysychają, oczy pieką, skóra napina się, głos zawodzi – to objawy „syndromu suchego budynku”, który powoduje choroby u ludzi w coraz większej liczbie budynków.

Powietrze, którym oddychamy, otacza nas nieustannie i jest naszym najważniejszym źródłem życia: w ciągu dnia przez nasz nos, usta i płuca przepływa nawet 13 000 litrów powietrza. Aż 90% naszego czasu spędzamy w zamkniętych pomieszczeniach. Jakość powietrza w pomieszczeniach oraz jego zdolność do ochrony przed zanieczyszczeniami i czynnikami chorobotwórczymi mają decydujące znaczenie dla zachowania naszego zdrowia. Najnowsze badania ponownie potwierdziły, że wilgotność względna powietrza ma ogromne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania i odporności błon śluzowych.

Klimat ma wiele wymiarów: o tym, jak oceniamy jakość klimatu, decydują przede wszystkim temperatura powietrza, wilgotność powietrza, prędkość przepływu powietrza oraz jakość powietrza. Każdy z tych czynników na swój sposób wpływa na jakość klimatu. Czynniki klimatyczne oddziałują na siebie wzajemnie.

Temperatura i promieniowanie cieplne

Temperatura powietrza jest kluczowym czynnikiem spośród czynników klimatycznych w miejscu pracy. Nie jest ona jednak jedynym czynnikiem decydującym o odczuwanej temperaturze: „Badania fizjologiczne” – jak twierdzi ekspert w dziedzinie ergonomii Etienne Grandjean – „dotyczące wzajemnego oddziaływania temperatur powietrza i powierzchni otoczenia wykazały, że odczuwana przez człowieka temperatura odpowiada średniej wartości między tymi temperaturami”. Ściany, okna, sufit i podłoga stanowią powierzchnie otaczające w pomieszczeniach. Jako źródła promieniowania cieplnego mają one zauważalny wpływ na temperaturę w pomieszczeniu. Szczególnie latem na zbyt wysoką temperaturę przy biurku wpływa kilka czynników: duże powierzchnie okienne, brak osłon przeciwsłonecznych, wydzielanie ciepła przez komputery, kopiarki, drukarki oraz instalację oświetleniową.

W przypadku utrzymującej się suchej atmosfery w budynku warto najpierw zasięgnąć porady u specjalisty ds. instalacji technicznych. Często przyczyną są źle ustawione klimatyzacje z zbyt wysokimi temperaturami. Przegrzane pomieszczenia automatycznie powodują spadek wilgotności powietrza. Jeśli wilgotność względna przez dłuższy czas utrzymuje się poniżej 40%, warto rozważyć zastosowanie dodatkowego technicznego nawilżania.

Do technicznych możliwości nawilżania powietrza należą centralne systemy ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji (HVAC), które oprócz temperatury i dopływu świeżego powietrza mogą również regulować wilgotność powietrza. Wilgoć jest wprowadzana do pomieszczeń pośrednio poprzez kanały wentylacyjne. Rozwiązanie to jest często stosowane w nowych budynkach. W starszych budynkach późniejsza instalacja często nie jest możliwa lub wymaga dużego nakładu pracy. Rozwiązaniem nadającym się przede wszystkim do modernizacji jest bezpośrednie nawilżanie powietrza w pomieszczeniach firmy . W odróżnieniu od nawilżania w systemie klimatyzacji, w tym przypadku małe atomizery/nawilżacze z dyszami są instalowane bezpośrednio w pomieszczeniu.

Bezpośrednie nawilżacze powietrza w pomieszczeniach są zamontowane w sposób praktycznie niewidoczny na ścianie lub suficie i w razie potrzeby rozpylają tam mikroskopijną „mgłę” z higienicznie uzdatnionej wody. Dodatkowa wilgoć jest natychmiast wchłaniana przez powietrze w pomieszczeniu i równomiernie rozprowadzana w biurze. Dzięki szybkiemu Odparowaniu uzyskuje się dodatkowo ożywczy efekt świeżości w powietrzu w pomieszczeniu. Atomizer/nawilżacz jest sterowany za pomocą cyfrowych urządzeń sterujących, które uruchamiają nawilżanie tylko wtedy, gdy wilgotność spadnie poniżej żądanej wartości optymalnej. W przypadku bezpośredniego nawilżania powietrza w pomieszczeniach nie ma konieczności wyposażania całego budynku. Również poszczególne piętra lub powierzchnie biurowe (np. call center) mogą być nawilżane indywidualnie i ekonomicznie. Każda instalacja nawilżająca powietrze jest tak dobra, jak koncepcja konserwacji i czyszczenia, która za nią stoi. Nawet jeśli używana woda wydaje się czysta i przejrzysta, substancje w niej zawarte mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa eksploatacji. Standardy higieniczne oraz systemy z automatycznymi interwałami konserwacji niezawodnie eliminują wszelkie ryzyko.

Choroby układu oddechowego należą do najczęstszych przyczyn niezdolności do pracy. Szczególnie zimą częściej dochodzi do fal grypy i infekcji dróg oddechowych. Badania pokazują, że odporność organizmu oraz żywotność wirusów zależą bezpośrednio od wilgotności powietrza. Ponadto cierpią na tym głos, skóra i oczy. Lekarze określają te objawy jako „zespół suchego budynku”. Człowiek nie jest bezbronny wobec ataków wirusów i bakterii: w drogach oddechowych błony śluzowe chronią nas przed infekcjami dzięki swojej funkcji samoczyszczącej. Błony śluzowe w nosie i dolnych drogach oddechowych posiadają na swojej powierzchni drobne rzęski, które swobodnie poruszają się w rzadkiej wydzielinie (warstwie solnej). Nad nią znajduje się lepka warstwa śluzu o konsystencji żelu, do której mogą przylegać wirusy i bakterie. Dzięki rytmicznym ruchom rzęsek w płynnej warstwie solowej śluz jest nieustannie transportowany w kierunku krtani, gdzie wraz z patogenami może zostać połknięty lub odkrztuszony. Ten mechanizm samoczyszczenia pozwala nam zachować zdrowie.

Aerozole zawierające wirusy i bakterie mogą, w zależności od wielkości i masy, unosić się w powietrzu w pomieszczeniu przez wiele godzin i są rozprzestrzeniane przez system wentylacyjny w całym budynku. Ryzyko zakażenia wzrasta wraz z wydłużaniem się czasu przebywania cząstek w powietrzu. Intensywność zawirowań oraz siły przyciągania działające na powierzchnie zależą bezpośrednio od wilgotności powietrza w pomieszczeniu. Aerosole zakaźne pochodzące z dróg oddechowych, przy wilgotności względnej otoczenia do 45%, nadal zawierają wodę, przez co są cięższe i „lepkie”. W związku z tym czas ich przebywania w powietrzu przed opadnięciem na podłogę lub powierzchnie jest znacznie krótszy. Ponadto siły przyciągania między zawartością wody a powierzchniami sprawiają, że „wilgotne” aerozole przylegają silniej i trudno je ponownie wzbić w powietrze.

Ryzyko wdychania zakaźnych aerozoli jest zatem znacznie mniejsze przy wystarczająco wysokiej wilgotności powietrza, którą można zapewnić poprzez dodatkowe nawilżanie. Jeśli wilgotność powietrza w miejscu pracy jest niższa niż 40%, powstają „suche” aerozole z wykrystalizowanymi solami, które są mniejsze i lżejsze niż „wilgotne” aerozole. Dzięki temu dłużej unoszą się w powietrzu w pomieszczeniu, są mniej lepkie i w mniejszym stopniu przylegają do siebie. Dzięki systemom wentylacyjnym oraz czynnościom wykonywanym przez użytkowników biura suche aerozole są szybko ponownie unoszone z powierzchni (np. biurek, szaf) i rozprzestrzeniane dalej. Ryzyko zarażenia się wirusami, które i tak dłużej zachowują zakaźność, jest w związku z tym znacznie większe przy niskiej wilgotności powietrza.

Szczególnie w zawodach wymagających intensywnego mówienia i pracy przed ekranem zbyt suche powietrze jest nieprzyjemne i niebezpieczne. Zbyt często nie dostrzega się bezpośredniego związku z klimatem w pomieszczeniu. Suchość w gardle i krtani, odchrząkiwanie, odruch kaszlowy to zawsze pierwsze sygnały ostrzegawcze. Najpóźniej wtedy, gdy głos staje się ochrypły lub całkowicie zanika, wydajność pracy ulega ograniczeniu. Aby utrzymać prawidłowe funkcjonowanie głosu i zapobiegać chorobom głosowym, konieczne jest odpowiednie nawilżenie błon śluzowych: podczas mówienia powietrze z płuc jest wypychane przez krtań. Struny głosowe wibrują i, podobnie jak struny gitary, wytwarzają dźwięki. Jeśli wilgotność powietrza jest zbyt niska, błony śluzowe strun głosowych tracą optymalną wilgotność, a tym samym elastyczność. Po wdechu szczelina głosowa nie może zostać całkowicie zamknięta przez struny głosowe. Powietrze boczne przedostaje się do aparatu głosowego, co prowadzi do podrażnień, stanów zapalnych, a w najgorszym przypadku do utraty głosu.

Wysokie temperatury w halach produkcyjnych i biurach stanowią dodatkowe obciążenie dla pracowników. Chłodzenie pomieszczeń roboczych wymaga jednak dużej mocy chłodniczej i powoduje wysokie koszty energii. Dzięki dodatkowemu nawilżaniu powietrza można osiągnąć podwójną korzyść: z jednej strony można wielokrotnie obniżyć koszty eksploatacji klimatyzatorów, a z drugiej strony poprawić komfort i zdrowie pracowników.

Klimatyzacja hal produkcyjnych wymaga dużej mocy chłodniczej i powoduje wysokie koszty energii. Zastosowanie dodatkowego nawilżania powietrza, przy odpowiedniej technologii i doborze parametrów, może obniżyć koszty klimatyzacji lub obniżyć temperaturę w pomieszczeniu niezależnie od istniejącej instalacji klimatyzacyjnej. Wynika to z efektu chłodzenia adiabatycznego, który powstaje, gdy zimna woda jest rozpylana w powietrzu bez tworzenia kropel: całkowite wchłonięcie przez powietrze mikroskopijnych kropelek wody powoduje odprowadzenie ciepła z pomieszczenia. Zasada działania adiabatycznego chłodzenia wyparnego zapewnia niezwykle ekonomiczne obniżenie temperatury w pomieszczeniu: 100 litrów wody w systemie nawilżania powietrza z dyszami wysokociśnieniowymi pochłania około 70 kW ciepła przy zużyciu energii wynoszącym zaledwie 0,6 kW. Dzięki temu możliwe jest średnie obniżenie temperatury w pomieszczeniu o 2°C do 5°C.