Osuszanie powietrza i kontrola wilgotności w archiwach i bibliotekach

W archiwach występuje zazwyczaj bardzo niska częstotliwość wymiany powietrza, dlatego zazwyczaj wystarczają urządzenia o niewielkiej mocy. W celu zapewnienia precyzyjnej regulacji zaleca się stosowanie rezystancyjnego parowego nawilżacza powietrza zamiast elektrodowego nawilżacza parowego powietrza. Ten typ nawilżacza można wyposażyć w wentylator rozprowadzający powietrze w pomieszczeniu, jeśli nie ma centralnego systemu kanałów wentylacyjnych.

Idealna wilgotność powietrza zależy od dwóch czynników: przechowywanych przedmiotów oraz stabilności temperatury w pomieszczeniu magazynowym. W przypadku przedmiotów organicznych, takich jak papier, drewno i tkaniny, idealna wilgotność powietrza wynosi od 35 do 60% wilgotności względnej przy temperaturze od 13 do 20°C. W przypadku przedmiotów nieorganicznych, takich jak metal, zazwyczaj idealny jest niższy zakres od 11 do 45% wilgotności względnej.

Istnieją dwa główne typy przemysłowych osuszaczy powietrza: osuszacze kondensacyjne i adsorpcyjne.

Osuszacze kondensacyjne sprawdzają się dobrze, o ile temperatura w magazynie wynosi powyżej 20 °C i zazwyczaj poniżej 35 °C. Dzięki tej technologii można osiągnąć wilgotność powietrza od ponad 45 % rF do 95 % rF. Niską wilgotność względną poniżej 40% trudniej jest osiągnąć za pomocą osuszaczy kondensacyjnych – w tym przypadku konieczne są osuszacze adsorpcyjne. Osuszacze kondensacyjne charakteryzują się ogólną dokładnością regulacji na poziomie około +/-10% rF. Wymagają one albo podłączenia do odpływu, albo codziennej konserwacji w celu opróżniania zbiorników na skropliny. Osuszacze adsorpcyjne mogą być regulowane z dokładnością do +/-2 % rF; nie wymagają odpływu, ale potrzebują Kanału powietrza wywiewanego do odprowadzania wilgotnego powietrza.
Osuszacze adsorpcyjne mają znacznie szerszy zakres pracy pod względem temperatury (od -30 °C do +40 °C) i wilgotności względnej (0–100 %). W razie potrzeby mogą one osiągnąć znacznie niższą wilgotność względną, poniżej 10 % rF, i zapewniają znacznie stabilniejszą regulację ogólną, zazwyczaj w zakresie +/-2 % rF lub lepszym. Przyłącze odpływowe nie jest wymagane, ale konieczny jest Kanał powietrza wywiewanego na wilgotne powietrze, aby odprowadzić wilgoć z obsługiwanej strefy na zewnątrz.

Przedmioty wykonane z materiałów organicznych, takich jak papier, drewno i tkaniny, reagują na wahania wilgotności i zmieniają swój kształt. Powtarzające się zmiany spowodowane wahaniami wilgotności względnej prowadzą do uszkodzeń strukturalnych przedmiotu. Ponadto ze względu na organiczny charakter tych materiałów przy wyższej wilgotności powietrza istnieje wysokie ryzyko powstania pleśni.

W przypadku przedmiotów nieorganicznych, takich jak żelazo lub stal, tempo korozji (powstawania rdzy) jest wprost proporcjonalne do wilgotności powietrza. Przy wilgotności względnej wynoszącej 90% tempo korozji może być nawet sześciokrotnie wyższe niż przy wilgotności względnej poniżej 50%.

Samo ogrzewanie nie wystarcza, aby utrzymać archiwum w stanie suchym. Obniża ono wprawdzie wilgotność względną powietrza, ale nie wilgotność bezwzględną. Wilgotność bezwzględna to masa wody na jednostkę objętości powietrza. Ogrzewanie nie zmienia również temperatury Kondensacji, która jest wartością krytyczną, ponieważ w tym momencie na powierzchni obiektu może tworzyć się woda w stanie ciekłym.

Aby „osuszyć” archiwum, należy obniżyć wilgotność bezwzględną poprzez fizyczne zmniejszenie ilości wody w powietrzu. Można to osiągnąć wyłącznie za pomocą osuszacza powietrza. Samo ogrzewanie powoduje znacznie wyższe koszty operacyjne.

Zastosowanie osuszacza powietrza zazwyczaj prowadzi do obniżenia zużycia energii o 60% w porównaniu z bezpośrednim ogrzewaniem pomieszczeń.